ابعاد حقوقی اعمال حق رأی در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه شهید بهشتی(ره)، تهران، ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق عمومی دانشگاه امام صادق (علیه‌السلام)، تهران، ایران

چکیده

شرکت در انتخابات و رأی دادن در نظام حقوقی ایران دارای وضعیتی متفاوت با نظام‌های حقوقی دیگر است. در نظام حقوقی ایران که بر مبنای فقه امامیه ترسیم شده است، اعمال حق رأی با مسئولیت افراد در تعیین سرنوشت خویش، مسئولیت افراد در برابر حقوق سایر اشخاص در اجتماع و نیز اقتدار و استواری حکومت اسلامی پیوند خورده است و با توجه به اصل تلازم حق و تکلیف نمی‌توان اعمال حق رأی را امری کاملاً شخصی و حق فردی ارزیابی کرد.
هدف از انجام این پژوهش بررسی ابعاد حقوقی اعمال حق رأی و نسبت سنجی آن با مسئولیت افراد در قبال سایر اعضای جامعه و نیز حکومت اسلامی از طریق پژوهش به روش کتابخانه‌ای است که منجر به کشف ماهیت حقوقی حق رأی بشود.

کلیدواژه‌ها


الف) فارسی

قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران.

آل نجف، عبدالکریم (1377)، دولت اسلامی، دولت جهانی، ترجمه مصطفی فضایلی، فصلنامه حکومت اسلامی، شماره 7.

ارسطو (1381)، سیاست، ترجمه حمید عنایت، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.

ارسطا، محمدجواد (1379)، «اهتمام به آرای عمومی و دید مردم در نگاه علی(ع)»، فصلنامه حکومت اسلامی، سال پنجم، شماره هفدهم، صص 128- 110

ارسطا، محمدجواد (1389)، نگاهی به مبانی تحلیلی نظام جمهوری اسلامی ایران، قم: مؤسسه بوستان کتاب، چاپ اول.

استادی، رضا (1367)، «حق الله و حق الناس»، نشریه نور علم، شماره 28و27.

افلاطون (1381)، جمهور، ترجمه فؤاد روحانی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.

تقی‌زاده، جواد (1391)، «ویژگی‌های رأی در حقوق انتخابات سیاسی ایران و فرانسه»، نشریه حقوق تطبیقی، شماره1، ج 8.

تهانوی، محمد علی (1996)، کشاف اصطلاحات علوم و الفنون، بیروت: مکتبه لبنان ناشرون، چاپ اول.

جعفری لنگرودی، محمد جعفر (1378)، مبسوط در ترمینولوژی حقوق، تهران: کتابخانه گنج دانش.

جوادی آملی، عبدالله(1385)، حق و تکلیف در اسلام، قم: مرکز نشر اسراء، چاپ دوم.

جوادی آملی، عبدالله(1391)، جامعه در قرآن، قم: مرکز نشر اسراء.

جوادی آملی، عبدالله(1391)، ولایت فقیه، ولایت فقاهت و عدالت، قم: مرکز نشر اسراء، چاپ چهاردهم.

حبیب‌نژاد، سیداحمد (1385)، انتخابات نمایندگی مجلس، تهران: انتشارات کانون اندیشه جوان، چاپ اول.

حسینی خامنه‌ای (امام)، سید علی، آرشیو بیانات، پایگاه اطلاع رسانی دفتر حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای، Leader.ir .

درخشه، جلال (1383)، «ابعاد حاکمیت مردم در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران»، فصلنامه پژوهشی دانشگاه امام صادق علیه السلام، شماره 23.

دهخدا، علی اکبر(1373)، لغت‌نامة دهخدا، تهران: مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.

دومینیک روسو (1383)، «آزادی سیاسی و حق رأی در فرانسه»، نشریه حقوق اساسی، ترجمه جواد تقی‌زاده، شماره 2.

رسولی محلاتی، سید هاشم (1376)، تاریخ اسلام، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، چاپ هشتم.

سبحانی، جعفر (1379)، فروغ ولایت، تهران: انتشارات صحیفه، چاپ هفتم.

سبحانی، جعفر (1370)، مبانی حکومت اسلامی، ترجمه داوود الهامی، قم: موسسه علمی فرهنگی سیدالشهداء.

سید رضی، محمد بن حسین بن موسی (بی‌تا)، نهج البلاغه، تحقیق صبحی صالح، قم: مؤسسه دارالهجره.

طالبی، محمد حسین و حسینی نسب، سید مصطفی (1388)، «تبیین حق از نگاه هوفلد(1)»، فصلنامه حکومت اسلامی، سال چهاردهم، شماره اول.

طباطبایی، سیدمحمد حسین (1384)، روابط اجتماعی در اسلام، قم: بوستان کتاب قم، چاپ اول.

عبدالرحمن ابن خلدون (1388)‌، مقدمه ابن خلدون، ترجه محمد پروین گنابادی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.

عمید زنجانی، عباسعلی (1421 ق)، فقه سیاسی، تهران: انتشارات امیرکبیر، چاپ چهارم، جلد 2.

فتاحی زفرقندی، علی (1392)، «نقش مردم در تشکیل، اداره و حفظ حکومت اسلامی»، مرکز تحقیقات شورای نگهبان، گزارش پژوهشی شماره 13920022.

قاضی، سید ابوالفضل (1385)، بایسته‌های حقوق اساسی، تهران: نشر میزان، چاپ 27.

کدیور، محسن (1387)، حق الناس، تهران: انتشارات کویر، چاپ اول.

کریمی والا، محمد رضا (1386)، «نظریه حاکمیت در دیدگاه اسلام»، فصلنامه معرفت، شماره 115.

کریمی والا، محمد رضا (1390)، «جوهره حاکمیت الهی در اندیشه سیاسی اسلام»، فصلنامه حکومت اسلامی، شماره 60.

گودوین گیل(1379)، انتخابات آزاد و منصفانه، تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های حقوقی شهر دانش، چاپ اول.

مصباح یزدی، محمد تقی (1386)، نظریه حقوقی اسلام، نگارش محمد مهدی نادری قمی و محمدمهدی کریمی‌نیا، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، چاپ اول، جلد اول.

مصباح یزدی، محمد تقی (1388)، نگاهی گذرا به حقوق بشر از دیدگاه اسلام، نگارش عبدالکریم سلیمی، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).

مصباح یزدی، محمد تقی (1391)، پرسش‌ها و پاسخ‌ها (5-1)، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، چاپ هشتم، جلد اول.

مصباح یزدی، محمد تقی (1382)، کاوش‌ها و چالش‌ها، نگارش محمد مهدی نادری و سید ابراهیم حسینی، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، چاپ دوم، جلد دوم.

مطهری، مرتضی (1383)، مجموعه آثار، تهران: انتشارات صدرا، چاپ اول.

مقیمی، غلام حسن (1378)، «درآمدی بر مبانی مشروعیت "حق رأی"»، فصلنامه علوم سیاسی، دانشگاه باقرالعلوم(ع)، شماره 7.

منتظری نجف‌آبادی، حسین علی (1409 ق)، مبانی فقهی حکومت اسلامی، مترجم محمود صلواتی و ابوالفضل شکوری ، تهران: مؤسسه کیهان.

موسوی خمینی (امام)، سید روح‌الله (بی تا)؛ صحیفه امام، نرم افزار مجموعه آثار امام خمینی(ره)، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره)، 22 جلد.

موسوی خمینی (امام)، سید روح‌الله (1423ق)، ولایت فقیه، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).

نبویان، سید محمود (1387)، «کالبد شکافی معنای حق نزد اندیشمندان غربی»، فصلنامه حکومت اسلامی، سال سیزدهم، شماره اول.

نبویان، سید محمود (1387)، «جستاری در انواع حق»، فصلنامه معرفت فلسفی، سال پنجم، شماره چهارم.

نبویان، سید محمود (1388)، حق و چهار پرسش بنیادین، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، چاپ اول.

نجفی اسفاد، مرتضی و محسنی، فرید (1386)، حقوق اساسی جمهوری اسلامی، تهران: انتشارات بین المللی الهدی، چاپ چهارم.

ب) عربی

ابن شعبه حرانی، حسن بن علی (1363)، تحف العقول، علی اکبر غفاری، قم: انتشارات جامعه مدرسین، چاپ دوم.

طریحی، فخرالدین(1362)، مجمع البحرین، مرتضوی، تهران: بی­جا، جلد 1.

جبل العاملی، زین الدین(بی‌تا)، الروضه البهیه فی شرح اللمعه الدمشقیه، بیروت: موسسه الاعلمی للمطبوعات، بی‌جا، جلد 3 و 9.

الفیومی المقدمی، احمد بن محمد بن اعلی(1987)، المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر، بیروت: مکتبه لبنان.

ج) لاتین

 

Campbell, Tom, (2006) Rights: A Critical Introduction, London, Routledge.

De Villiers, Michel, (1999), Dictionnaire de droit constitutionnel, Paris, Armand Colin, 2e e’dition.

Waldron, Jeremy, (1984), Theories of Rights, New Yourk, Oxford.

Universal Islamic Declaration of Human Rights.

Universal Declaration of Human Rights.

Charter of the United Nations.

International Covenant on Civil and Political Rights.

International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights.