:: دوره 3، شماره 8 - ( تابستان 1393 ) ::
جلد 3 شماره 8 صفحات 45-64 برگشت به فهرست نسخه ها
تأملی در نظریه‌ی منطقه‌الفراغ از منظر شهید صدر(ره) و نقدها و نقص‌های آن
محسن اسماعیلی، محمدرضا اصغری شورستانی، رضا رشیدی
چکیده:   (6505 مشاهده)
امروزه حاکمیت قانون از جمله مؤلفه‌های حکمرانی خوب به‌شمار می‌رود و حکومت‌های دینی نیز که هدف اصلی خود را اجرای شریعت می‌دانند، در تلاش‌اند تا شریعت را به‌نحوی سازگار با اقتضائات عصر جدید اجرا کنند. از جمله اقتضائات عصر جدید، به‌‌وجود آمدن مسائلی است که حکم آنها در شریعت به عهده‌ی‌ حاکم حکومت نهاده شده است. این مقاله در پی تبیین دیدگاه شهید صدر در خصوص قانونگذاری در مسائل مستحدثه در حکومت اسلامی است. به اعتقاد شهید صدر منطقه‌الفراغ (قلمرو قانونگذاری توسط حکومت اسلامی) تنها در حوزه‌ی مباحات- به معنای عام (شامل مستحبات، مکروهات و مباحات در معنای خاص)- است و به هیچ عنوان مستلزم نقص در شریعت نیست؛ اما برخی به استناد اینکه این نظریه مستلزم نقص در شریعت بوده و نیز مشابه نظریه‌ی منطقه‌العفو در فقه اهل سنت است، با آن به مخالفت برخاسته‌اند. این مقاله ضمن بررسی این نقدها و اثبات غیروارد بودن آنها، بر این اعتقاد است که منطقه‌الفراغ اولاً نظریه‌ی‌ جدیدی در فقه شیعه نیست، بلکه قرائت دیگری از نظریه‌ی‌ جامعیت دین است (هر چند که در قالب تقریری جدید بیان شده است)، ثانیاً ایراداتی بنیادین هم در مبانی نظری و هم در عرصه‌ی عملی دارد. به همین جهت در تأمین غایتی که به‌منظور آن پایه‌ریزی شده است، یعنی رفع مشکلات حکومت اسلامی در مناسبات دنیای جدید، از مطلوبیت لازم برخوردار نیست.
واژه‌های کلیدی: منطقه‌الفراغ، فقه حکومتی، جامعیت دین، ثابتات و متغیرات، مسائل مستحدثه، شهید محمدباقر صدر.
متن کامل [PDF 635 kb]   (1226 دریافت)    
نوع مطالعه: فقهی | موضوع مقاله: فقه و حکومت اسلامی
دریافت: ۱۳۹۴/۴/۲ | پذیرش: ۱۳۹۴/۴/۲ | انتشار: ۱۳۹۴/۴/۲


XML   English Abstract   Print



دوره 3، شماره 8 - ( تابستان 1393 ) برگشت به فهرست نسخه ها